Can't see Telugu? Learn here. More Questions? Ask here.

ప్రజల పక్షాన ప్రతిఙ్ఞ

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
“Truely Marks was a magician, a hyponotiser, who has been casting his magic spell on human generations one after the other. One may praise Marxism,One may condemn it, but non can neglect it altogether”_ అన్నాడొక రచయిత. ఇంచు మించు ఇవేమాటలు మన శ్రీశ్రీ కి కూడా వర్తిస్తాయి. శ్రీశ్రీ వ్యక్తిగత విషయాలు కొన్నింటిని ప్రస్తావించి ఎవరైనా అభ్యంతరాలను చూపవచ్చుకాని ఈతని కవితాతత్వాన్ని,రీతిని గురించి [...]
పూర్తిగా చదవండి

భావ వ్యాకరణం – అమరీ బరాక

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
ప్రతీ కవిత్వానికీ భాష, భావం  బాహ్య రూపాలయితే, అంతర్లీనంగా కనిపించే భావ స్వరూపాలు అసలు పదచిత్రాలు. చూసీ చూడగానే కొన్ని కవితలు వేంటనే స్పృశిస్తాయి. మరికొన్ని మనతో కొంతకాలముంటాయి. ఇంకొన్ని ఎప్పటికీ వెంటాడుతూనే ఉంటాయి. మొదటి రెండింటిలోనూ కాలక్రమేణా అక్షరాలు అడుగున పడి, భావమొకటే గుర్తుంటుంది. మూడోదాంట్లో భాషా, భావమూ ఒకదానికొకటి అతుక్కుపోయి హృదయాన్ని హత్తుకుంటాయి. పదాలూ, పదచిత్రాలూ పదికాలాలపాటూ గుర్తుండాలంటే ఆ కవిత్వంలో భావ సాంద్రతెక్కువగా వుండాలి. భాష లో గాఢత ఎక్కువగా ఉండాలి. [...]
పూర్తిగా చదవండి

తెలుగు కథలో ప్రతిఫలించే సామాజిక, సాంస్కృతిక పరివర్తనలు — తెలంగాణా స్త్రీల కధలు

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
అన్ని కులాలకు, మతాలకు నెలవైన మనదేశంలో సమన్వయం సాధించడానికి అనునిత్యం సంఘర్షణలు జరుగుతునే ఉన్నాయి. నాటి స్వతంత్ర్య ఉద్యమ దశనుండి నేటి సెజ్ ఉద్యమాల వరకు గమనించినట్లయితే సామాన్య ప్రజల జీవన సంఘర్షణలకి రచయితలు పెద్ద పీట వేసారు. ఎక్కడయితే సంఘర్షణలు జరిగాయో అక్కడ (ఆ సమాజాల నుండి) ఉద్యమాలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఎక్కడయితే ఉద్యమాలు ఉవ్వెత్తున ఎగిశాయో ఆయా సమాజాల నుంచి రచయితలు పుట్టుకొచ్చి నిశ్శబ్ద విప్లవాన్ని సృష్టించారు. తెలంగాణా జీవితం, సంసృతి, [...]
పూర్తిగా చదవండి

సాహిత్య సిద్ధాంతవేత్తగా ప్రేమ్ చంద్

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
“సాహిత్యం ఔన్నత్యం పొందితేనే దేశం ఔన్నత్యం పొందుతుంది” — ప్రేమ్ చంద్ భారతీయ ప్రగతిశీల రచయితలలో మున్షీ ప్రేమ్ చంద్, శరత్ చంద్ర ముఖర్జీ, కిషన్ చందర్ వంటివి ఐతిహాసిక పేర్లు. ఈ ముగ్గురు బెంగాలీ, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో రచనలు చేసి మొత్తం భారతీయులకు ఆత్మీయ రచయితలయ్యారు.సమకాలిక జీవిత వాస్తవికతను విమర్శనాత్మక దృష్టితో విశ్లేషించి కళాకృతి నివ్వడం, రూపాన్ని పరిరక్షిస్తూనే వస్తువుకు ప్రాధాన్యమివ్వడం, సామాజిక నిబద్ధతతో ప్రజాపక్షం వహించడం వంటి ఆరోగ్యకర సాహిత్య పద్ధతులను తర్వాత తరాల [...]
పూర్తిగా చదవండి

రాయలసీమ వ్యాస రచయిత్రులు

సాహిత్య వ్యాసాలు ప్రాణహిత
-  పి.వరలక్ష్మి కథ, నవల, నాటకం, వచన కవిత్వం లాగా వ్యాసం కూడా ఆధునిక ప్రక్రియ. వ్యాసం అనగానే ఆధునిక ఆలోచనలు, ఆధునిక భాష (వ్యావహారిక భాష) అని వెంటనే స్ఫురిస్తుంది. రాయలసీమలో మిగతా ప్రాంతాల కన్నా ఆధునికత ప్రవేశం చాలా ఆలస్యంగా జరిగింది. కారణం రాయలసీమ సామాజిక రాజకీయ స్థితిగతుల్లో వెతుక్కొవచ్చు. 1800 దాకా అస్థిరతతో, పాలెగాళ్ల కలహాలతో నలిగిపోయింది. గ్రామీణ ప్రాంతాలన్నీ పాలెగాళ్ల చిన్నచిన్న రాజ్యాలు కావడంవల్ల ఇక్కడ బలమైన ఫ్యూడల్ పునాదులున్నాయి. నేటికీ ఆ [...]
పూర్తిగా చదవండి

“పద్మావతి ద హార్లట్” తో కమలా దాస్ కథన వ్యూహాలు

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
” నా రచనల ద్వారా ఒక అంతిమతీర్పును ప్రకటించి,దాన్ని పాఠకుల మీద రుద్దటం నాకిష్టం లేదు. ఉద్దేశ్యపూర్వకంగానే కొన్ని ఖాళీల్ని వదులుతాను. పాఠకులు తమ అవగాహనతో, అనుభవాలతో వాటిని పూరించుకునే అవకాశం ఉండాలి. మంచి రచనలెప్పుడూ అసంపూర్ణంగానే ఉంటాయని నా నమ్మకం”. పది పన్నెండేళ్ళ కిందట ఓ ఇంటర్వూలో కమలదాస్ చెప్పిన మాటలివి. ఈ మాటలు ఆమె రచనల్లోని ఇతర ప్రక్రియల కన్నా కధలకు మరింత బాగా వర్తిస్తాయి. పైకి చూట్టానికి అసంపూర్ణంగా, అస్పష్టంగా ముగిసినట్టు కన్పించే ఈ [...]
పూర్తిగా చదవండి

కొ.కు. చరిత్ర వ్యాసాలు

సాహిత్య వ్యాసాలు ఎన్.వేణుగోపాల్
సృజనాత్మక, శాస్త్ర సాంకేతిక, మేధో రంగాలలో జరిగే అభివృద్ధి ఎవరికి చెందాలి అన్నప్రశ్నకు అది ప్రజలకోసం అని జవాబు చెప్పడం ఒక రకంగా తేలికే. కాని దాని కోసం గాను గొప్ప పూనికతో, బాధ్యతగా కృషి చేస్తూ, ఆ కృషిని సమాజపరం చేసేందుకుగాను నిరంతరాయంగా తెలుగు సమాజం ముందు వినమ్రంగా నిలబడిన వారిలో కొ.కు. కంటే ముందుగా వేరొకరినెవరినైనా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. నాలుగు దశాబ్దాల పాటు తెలుగు సమాజంలో సంభవించిన మార్పుల కనుగుణంగా తాను మారుతూ, [...]
పూర్తిగా చదవండి

శ్రీశ్రీ ని జనం దృష్టితో చూడాలి

సాహిత్య వ్యాసాలు ఎన్.వేణుగోపాల్
శ్రీశ్రీ శత జయంతి ప్రారంభమయిన తర్వాత వస్తున్న వ్యాసాలను, కవితలను ఇతరత్రా అన్నిటిని చూచిన తర్వాత నాకీ వ్యాసం రాయాలనిపించింది. శ్రీశ్రీ పట్ల మనం గౌరవంగానే స్పందిస్తున్నాం. మహాకవి, యుగకవి , ఈ శతాబ్ధం కవిగా ఆఖరుకు మన కవిగా మనం మహాకవి శ్రీ శ్రీని ఆకాశానికెత్తాం ఇదంతా బాగానే వుంది. అయితే శత జయంతి ప్రారంభమైన తర్వాత తెలుగు సాహిత్యం శ్రీశ్రీని ఏకోణం నుండి తలకెత్తుతుంది ? - అసలు ఏ కోణం నుండీ శ్రీశ్రీని [...]
పూర్తిగా చదవండి

ప్రకృతి దార్శనికుడు మసనోబు ఫుకువోకా

సాహిత్య వ్యాసాలు ఎన్.వేణుగోపాల్
గతసంవత్సరం ఆగష్టు 16న మసవోబు ఫుకువోకా మరణించాడు.బాగా మగ్గిన పండు తనంత తానే చెట్టు కొమ్మ నుండి రాలి పడినట్టు ఫుకువోకా తొంభై ఐదు సంవత్సరాల నిండు వయసులో ప్రకృతి ఒడిలోకి వెళ్ళి పోయాడు. భూమిని నాగలితో దున్ననవసరం లేదనీ,రైతులకు తీరిక లేకుండడం,వారు అవిశ్రాంతంగా పని చేసుకుంటూ పోవడం భూమికి హానికరం అంటాడు పుకువోకా.రైతులు నాగరికత మూలంగా తమమీద పడిన అనవసర అదనపు శ్రమ వదిలించుకొని హైకూలు రాసుకోవాలని కలలు కన్నాడాయన.పుకువోకా మీద జెన్ బౌద్ధంతో పాటు చైనాలొని [...]
పూర్తిగా చదవండి

దళిత జీవితాన్ని ఉదాత్తంగా చిత్రించిన గురజాడ

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
గురజాడ గొప్పకవితలన్నీ 1910-12ల మధ్య వచ్చాయి. అవి ఆధునిక సమాజానికి కావలసిన సంస్కరణ భావజాలాన్నందించాయి. “ముత్యాల సరములు” భూస్వామ్య వ్యవస్థ నేర్పిన మూఢనమ్మకాలను, మూఢాచారాలను ఖండించింది. “కన్యక” స్త్రీని పురుషుడు బలవంతంగా లోబరుచుకునే దుర్మార్గాన్ని నిరసించింది. “పూర్ణమ్మ” బాల్యవివాహంలోని అసంబద్ధతను విమర్శించింది. “కాసులు” స్త్రీ, పురుష సంబంధాలలో రావలసిన మార్పును ప్రతిపాదించింది. “మనిషి” మానవ వాదాన్ని మానవతావాదాన్ని మనిషే చరిత్ర నిర్మాత అనే భావాన్ని ఆవిష్కరించింది. “దేశభక్తి” దేశభక్తిలోని మానవీయకోణాన్ని, సామాజిక పార్శ్వాన్ని ప్రదర్శించింది. “డామన్ పితియస్” [...]
పూర్తిగా చదవండి

40 ఏళ్ల ఉద్యమ సాహిత్యం – కళింగాంధ్ర వస్తు – శిల్పాలపై దాని ప్రభావం

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
ఉత్తరాంధ్ర భౌగోళికంగా నేటి ఒరిస్సా రాష్ట్రంలో కొంత భాగం అనగా తెలుగు అధికంగా మాట్లాడే ప్రాంతాలను కలుపుకుని విశాఖ, శ్రీకాకుళం, విజయనగరాలతోపాటు కళింగాంధ్రగా పిలువబడుతోంది. ఎందుచేతనంటే ఈ మూడు ప్రాంతాలకు సరిహద్దులుగా వున్న ఒరిస్సా ప్రాంతాల వారి సంస్కృతీ, సాంప్రదాయాలతో అనుబంధం విడదీయరానిదిగా వుంది. అలాగే ఈ జిల్లాల సరిహద్దుల వెంబడి వున్న గిరిజన ఆదివాసీ ప్రాంతాలపై ఒరియా భాషా సంస్కృతుల ప్రభావం అధికమే. కళింగాంధ్రలో తెలుగుతో పాటు సవర, జాతాపు. రెల్లి, పైడి, ఎరుకలి, గదబ, [...]
పూర్తిగా చదవండి

ఆదర్శాలు ఆకాశాన – ఆచరణ నేల బారు

సాహిత్య వ్యాసాలు నాగరాజా
కొత్తగా ఇప్పుడు మళ్ళీ కొ.కు.సాహిత్యం చదువుతుంటే ఆనందం కంటే ఆశ్చర్యం కలిగించింది.శిల్పమూ, వస్తువు అని గ్లోబల్ దాగుడు మూతలు ఆడుతున్న ఇప్పటి సందర్భంలో నిర్వికార శిల్పచమత్కృతితో సాగిన ఆయన రచనలు ఎంతో హాయిగాను  ఆనందంగాను వున్నాయి. మనసును తీవ్రమైన ఆందోళన కు గురిచేయక  మెదడుకు మేతను పెట్టిన రచనలు, తీరిగ్గా చదివి నింపాదిగా నెమరు వేసుకుంటూ జీర్ణం చేసుకోవాల్సిన సంగతులు, కొ.కు.చాలా సీరియస్ విషయాన్ని కూడా చిన్న చమత్కారం జోడించి మలుపు తిప్పడం - ఆయనకే చెందిన [...]
పూర్తిగా చదవండి

బొమ్మలాటలు: కొయ్యబొమ్మలాట, తోలు బొమ్మలాటలు

సాహిత్య వ్యాసాలు ఎన్.వేణుగోపాల్
జానపద రూపకాలలో బొమ్మలాటలు ఎంతో ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకొని వున్నాయి.  ఒకప్పుడు ఆంధ్రదేశంలో ఈ రూపకాలు ప్రజలు నీరాజనాన్ని అందుకున్నాయి. దీనిని ప్రదర్శించేవారు, దీనిలో నటించేవారు ఎంతో కీర్తి ప్రతిష్టల్ని కలిగి ఉండేవారు. నాడు బహుళ ప్రచారంలో వున్న ఈ జానపద రూపకం నేడు కనుమరుగై పోతుండడం అత్యంత బాధాకరమైన విషయం. అయినా వీటి వైశిష్ట్యం ఎన్నటికీ చెదిరిపోనిది. ఈ జానపద రూపకాలలో ప్రాశస్త్యం పొందిన బొమ్మలాటలను గురించి తెలుసుకోవడం అవసరం. బొమ్మలాటలు అత్యంత ప్రాచీనకాలం నుండి ప్రదర్శింపబడుతున్న జానపద [...]
పూర్తిగా చదవండి

కథకు కొత్తబాట వేసిన మొట్టమొదటి ప్రయోగం

సాహిత్య వ్యాసాలు బి.వి.ఎన్. స్వామి
కథ శతవసంతాల పండగ జరుపుకుంటున్న వేళ. పాశ్చ్యాత్య పోకడలతో ప్రవేశించి, దేశం నడకను సంతరించుకొని కాంతులీనుతున్న సమయం. వంద సంవత్సరాల ప్రాభవాన్ని నెమరు వేసుకుంటున్న తరుణం. సామాజిక వాస్తవికతతో మొదలై మాంత్రిక వాస్తవికత వరకు ఎదిగిన వైనం ఒకవైపు అంతరార్ధ కథనపు జ్ఞాన తృష్ణను, చైతన్య స్రవంతి ప్రయోగశీలతను మేళవించుకొని ఇంటలెక్చువల్ కధగా మన్నన్నల్ని పొందిన విధం మరోవైపు. అప్ టు డేట్ అన్ని రకాల రీతులలో ఒరుగుతూ, కొనసాగుతూ కథ తనను తాను సంపద్వంతం చేసుకుంటున్నది. [...]
పూర్తిగా చదవండి

చిరంజీవి, యజ్ఞం కథల విశ్లేషణ (ఒకే వస్తువు – రెండు సందర్భాలు)

సాహిత్య వ్యాసాలు డా. వి.ఆర్. రాసాని
మన రాష్ట్రం కోస్తా, తెలంగాణా, రాయలసీమ, కళింగాంధ్ర అనే రెండు భౌగోళిక  ప్రాంతాలుగా వ్యవహరించబడుతోంది. ఈ నాలుగు ప్రాంతాలలో జీవిస్తున్న అంధ్రుల సంస్కృతి ఒకటే అయినా జీవన విధానంలో తేడాలున్నాయి. నదీ జలాల సమృద్ధి వల్లా కోస్తా ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందినట్లుగా మిగిలిన ప్రాంతాలు అభివృద్ధి నందుకోలేదు. తెలంగాణా ప్రాంతం చాలాకాలం నిజాం నవాబుల పాలనలో మ్రగ్గి పోవడంతో అక్కడ మిశ్రమ సంస్కృతి వుంది. పైగా వెనుకబాటుతనముంది. కళింగాంధ్ర ప్రాంతంలో ఆటవిక సంపద, ఖనిజ సంపదా సమృద్ధిగా [...]
పూర్తిగా చదవండి
Entries RSS Comments RSS